Melis Gürer

EXPO`lar birer ticari fuar olmaktan öte eğitsel amaçlı birer tema ve kültür etkinliği olarak anılmaktadır. Bu tema ve kültür etkinlikleri; teknoloji, yenilik ve doğaya uyum gibi evrensel konuları hedef alarak tüm dünya ülkelerinin kültürel mirasları ile geleceğe yönelik beklentilerini harmanlamaya yöneliktir.

Fuar alanı yapılandırma:

Bizim temamızdan yola çıkarak İnciraltında yeşil bir doğa ve nesli tükenmekte olan hayvanları koruma amaçlı özel bir park alanının yaratılması.

EXPO 2015 İzmir için seçilen alan İnciraltı, çok önemli bir noktada şehrin batısındaki gelişme eksenin tam ortasında bulunmaktadır. Sergi alanı ve alan dışı tesisler için toplam 370 hektarlık bir alan belirlenmişti. EXPO İzmir 2015 için 105 ülke, 20 uluslararası organizasyon ve 6 adet şirketten oluşan toplam 131 katılımcı öngörülmekteydi. Sergi alanı içerisinde amfi tiyatro, EXPO gölü, EXPO kulesi, açık hava sineması, 94 adet pavyon, 103 adet restoran, 30 adet mağaza, halka açık alanlar, genel hizmetler ve ziyaretçi hizmetleri için ayrılmış çeşitli alanlar bulunacaktı. Fuar alanı, EXPO sergisinin açık olacağı 6 ay boyunca gerçekleşmesi planlanan 35 bin sanatsal etkinliği karşılayabilecek alt yapıya sahip olacaktı. Uluslararası hava ulaşımı, kapasitesi genişletilmiş olan Adnan Menderes Havaalanı aracılığıyla sağlanacaktı. Buna ek olarak Çiğli"de bulunan askerî havaalanı da hizmet verecekti. Uluslararası deniz ulaşımında Alsancak limanı kullanılacaktı. 5 adet yeni metro hattı ve 8 adet yeni iskele de kurulacaktı. EXPO 2015"in ardından, alan halkın kullanımına sunulacaktı. İzmir, yeni bir etkinlik ve fuar alanı kazanacak ve mevcut İzmir Enternasyonal fuar alanının beş katı büyüklüğünde bir park ve yeşil alana sahip olacaktı. Beş yılda bir yapılan ve altı ay açık kalacak olan EXPO İzmir 2015 sergisine yaklaşık olarak 10,5 milyon yerli ve 5,5 milyon yabancı olmak üzere toplam 16 milyon civarında ziyaretçinin gelmesi beklenmekteydi. EXPO 2015, İzmir`de yapılacak altı aylık başarılı bir EXPO`yla sınırlı kalan bir platform olmayacaktı. EXPO, sergi öncesi ve sonrasında gerçekleştirilecek projelerle birlikte, sergi etkinliğinin ötesine taşacaktı.

İzmir`in bütün bir kent olarak EXPO konusundaki kararlılığını göstermesi açısından İl Genel Meclisi`nin aldığı İzmir`in tanıtımı için 1 milyon 500 bin euro kaynak ayırma kararı genel olarak sevinçle karşılanmış durumda. EXPO 2015 Yönlendirme Kurulu Genel Sekreteri Tunç Soyer bu kaynak ayrılma kararının ne kadar da sevindirici olduğunu özellikle vurguluyordu toplantılar boyunca... Soyer`e göre şansımız daha da yükseliyor. Türkiye`ye göre dar ve sıkışık bir alanda EXPO`ya hazırlanan Milano`nun yanında, İzmir`in çok daha avantajlı olduğunu söylüyor Soyer, `Çünkü, İzmir deniz kıyısında yer alıyor ve 250-300 hektarlık arazi üzerinde EXPO`ya hazırlanıyor.

EXPO Yer seçimi ve kent gelişimi

EXPO alanı ne kadar büyük? Büyük EXPO için en az 150 hektar alana ihtiyaç var. Yani 1.500.000 m². İzmir Enternasyonal Fuarı 350.000 m² olduğuna göre, bunun yaklaşık 4 katı büyüklüğünde bir alan bu organizasyon için yeterli. Gözümüzde daha rahat canlanabilmesi için şöyle örnekleyebiliriz: Boyu 1.5 km eni 1 km genişliğinde bir alan. Kent yoğunluğu ve EXPO alanı Milano’nun belirlediği EXPO alanı kentin kuzey-batısında Rho semtinde yer alıyor. Merkeze uzaklığı yaklaşık 10 km. Havaalanına uzaklığı 16 km. Toplam alanı 1.700.000 m² Bu değerlerle karşılaştırma yapmadan önce, Milano’nun durumunu kısaca incelememiz yerinde olur; Milano’nun 100 km² lik kent alanında yaşayan insan sayısı 1.3 milyondur. Buna karşın Milano’nun metropol nüfusu 3.8 milyona ulaşmaktadır. Harita üzerinde de görülebileceği gibi, Milano metropolü çok geniş bir alana yayılmış, çevresindeki ilçelerle neredeyse bütünleşmiştir. İzmir’de ise, yaklaşık birbirinin aynı alana sahip olmasına karşın nüfus iki katıdır; 2.5 milyon… Yine İzmir’in metropol nüfusu birbirine zıt bir durumun ipuçlarını vermektedir: 3.5 milyon. İzmir çevre bağlantılarını önemsemeden, merkezinde yoğunlaşmış, Milano ise çevresiyle birlikte, bir bütün halinde gelişmiş bir kenttir. Bu farklılık, elbette kent gelişimi açısından da, EXPO yer seçimi açısından da göz önünde bulundurulması gereken bir özelliktir. EXPO yer tespitinde kullanabileceğimiz kriterleri şöyle sıralayabiliriz; -Alanın fiziki özellikleri -Ulaşım sorunu -Ziyaretçilere sunacağı imkanlar -Kent gelişimine yapacağı kaktı

MİLANO

Expo 2015 için Tasarlanan Projeler
Yeni Fuar Alanı
Pero-Rho sergi merkezinde tasarlanan yeni fuar alanı Milano ve Lombardya’nın heybetli yeni giriş kapısı ve dünyanın ekonomik ve sosyal gelişimin de kartviziti olmaya aday. Dünya’nın en büyük fuar alanları arasında yer alacak olan merkez Massimiliano Fuksas tarafından tasarlanmış. Merkez, Milano’nun gelecekteki ikon projelerinden birisi olmaya aday. Yaya alanları ile çevrilmiş binada Expo 2015 ziyaretçileri için restoranlar, dinlenme ve eğlence alanları da bulunacak.

Grande Bicocca
Eskiden endüstriyel bir tesis olan Grande Bicocca, birçok İtalyan mimarın çabasıyla tıpkı Arcimboldi Tiyatrosu gibi ticaret, toplantı ve kültür fonksiyonlarının bir arada bulunduğu bir kent merkezi olarak planlanıyor.


Porta Nuova, Kuleler

Porta Nuova
Bir diğer mimari etki ise Porta Nuova Projesi, tekil bir stratejik proje olan Garibaldi-Repubblica, Varesine ve Isola alanlarını yenileme projesi, geleneksel hizmetle beraber geleceğe de bakan kentin merkezine çok yakın olan özgün bir kentsel dönüşüm projesi. Buna ek olarak projede, ofisler, konutlar, oteller, mağazalar ve beş adet de kültürel alan olması planlanıyor. Projenin merkezinde ise 160.000 m²’lik yaya alanı ve Ağaç Kütüphanesi Parkı bulunacak.

Portello
Portello projesinin konumlanacağı alan eskiden Alfa Romeo tarafından kullanılıyordu. Projede alışveriş alanı, hemen kullanılmaya hazır büyük kent meydanıyla onu takip edecek olan konut, ofis, servisler, otopark, sosyal düzen içinde yaşanılabilir alanlar tasarımları yer alıyor. Ölçülü ve sade çizgiler İtalyan mimarisindeki yerelliği ve beton kullanımını gösteren güzel bir örnek. Parkın tasarımı Charles Jencks ve Andreas Kipar tarafından yapılmış.


Portello, Citylife

Santa Giulia Projesi
Santa Giulia Projesi, kentin kapısında bulunuyor. Kent merkezinde bulunan proje gerçeklikten uzaklaşmadan güçlü idealleri tarif ediyor. Proje alanı 1.200.000 m². Altyapı bakımından oldukça gelişmiş olan bu alan “kent içinde kent” olarak tanımlanan alan Norman Foster tarafından akıllıca değrlendirilerek geliştirilmiş. İlk tahminlere göre, 70.000 – 80.000 arası insanın buraya yerleşecek. Proje alanında 320.000 m²’lik park alanı olması planlanıyor. Ayrıca İtalyan Sky TV de bu alanda yer alacak.

Citylife Projesi
Citylife Projesi’nin konumlanacağı alan kentin sembollerinden birisi olacak olan Milano Fuar Alanı’nın İtalyan ürün ve tasarımlarının onlarca yıllık vitrini haline gelmesi için boşaltılmış. Üç kuleden oluşacak olan proje kentin yüzü için oldukça yenilikçi ve kentin her noktasından görülebilir olacak. Proje alanında konumlanacak olan bir diğer yapı olan Milan Çağdaş Sanatlar Müzesi’nde bisiklet yolu, çocuk eğitim ve rekreasyon merkezi de bulunacak.

Yetkililer bütün bu projelerin yanı sıra uluslararası düzeyde başka projeler için de çalışmalarını sürdürüyorlar;

- Grande Bovisa: Terkedilmiş bir endüstriyel alan Trienalin yeni merkezi ve Politeknik Üniversitesi’nin yeni bölümleri yerleştirilerek zenginleştirilmiş.

- Milanofiori Nord Projesi: Milano’nun güneyinde yer alan Milan-Cenova yolu etrafındaki 40 hektarlık bir alana konumlanan proje.

- Sesto San Giovanni: Sesto San Giovanni bölgesinde endüstriyel bir bölgenin dönüşümü. Proje Renzo Piano tarafından tasarlanmış.

- Multifonksiyonel Sağlık Merkezi: Nöroloji ve kanser araştırma merkezlerinin de bulunduğu üç hastaneden oluşan merkez.

- CERBA (Avrupa gelişmiş Biomedikal Araştırma Merkezi): Avrupa’da bir örneği olmayan projenin yeni bir mimari strüktürle Avrupa Onkoloji Enstitüsü’nün yanına inşa edilecek.

- Adalet Merkezi: Kentin güneydoğusunda bulunan merkezde, modern gözaltı bölümü, yeni mahkeme binası ve çeşitli adli yönetim birimleri bulunacak.

- Lezzet ve Sağlık Kenti: Eski bir mezbaha olan bina, Expo 2015’e de yardımcı fonksiyon olarak hizmet verecek aynı zamanda Milano kent merkezindeki tarımsal gıda, gıda güvenliği ve beslenme ile ilgili de hizmet vermesi öngörülüyor.

- Spor Kenti: San Siro Stadı tamamen yenilenerek kentteki spor faaliyetlerinin arttırılması planlanıyor.

- Demiryolu Alanları

- Scala: Geçenlerde açılan Mario Botta tarafından yenilenen binada sahneler ve gösteri alanları bulunuyor.

- Arnaldo Pomodoro Vakfı: Çağdaş sanatların yeni merkezi olmaya aday olan vakıf Pierluigi Cerri tarafından tasarlanmış.

- Bocconi Üniversitesi Ek Binası: Studio Grafton’un tasarımı olan yapı son yıllarda ülkede düzenlenen birçok mimari proje yarışmalarından birisi sonucunda elde edilmiş.
- Avrupa Bilgi ve Kültür Kütüphanesi: Geleneksel yayınların yanı sıra Avrupa ve Uluslararası seviyede interdisiplinel araştırmalar için de yeni kaynaklar sunuyor.

- 20. yy Müzesi: Arengario’da bulunan müze Ita lo Rota tarafından tasarlanmış

EXPO 2015`i kaybettiren 14 neden İzmir`in EXPO 2015 adaylığı, geçen hafta Uluslararası Sergiler Bürosu`nun (BIE) Paris`te yapılan genel kurul toplantısında, trajik bir biçimde sona ermesinden sonra Türkiye`nin kaybediş nedenleri de ortaya çıktı.TÜRKİYE NEREDE HATA YAPTI?
İzmir`in EXPO 2015 adaylığı, geçen hafta Uluslararası Sergiler Bürosu`nun (BIE) Paris`te yapılan genel kurul toplantısında, biraz da trajik bir biçimde son buldu. Milano ile yarışan İzmir`in, henüz oylama bile başlamadan Türk televizyon kanallarında "galip" ilan edilmesi, sadece 12 dakika sonra gelen bir düzeltme sonucunda hüsranla bitti. Gelen bilginin bir "yanlış anlama" sonucunda gerçekleştiğinin duyurulmasının ardından Milano`nun zaferi açıklandı. İzmir`in büyük umutlarla başladığı EXPO mücadelesini takip eden Ekonomist, bu yenilgide rol oynayan önemli iddiaları alt alta sıraladı: 1) 2012 EXPO`su için yarışan Güney Kore, Fas ve Polonya`nın mücadelesi sırasında Türkiye`nin, Müslüman bir ülke olan Fas`a karşı Güney Kore`nin tarafında yer aldığı öne sürüldü. Fas`ın kazanması durumunda, İzmir`in "EXPO`ya evsahipliği yapacak ilk Müslüman kent olma" avantajını kaybedeceği düşüncesiyle yapılan bu tercih, İslam ülkeleri arasında Türkiye`ye karşı bölünmelere yol açtı. 2) İsrail`in EXPO oylamasında İzmir`i destekleyeceğini "resmen" açıklaması, yine İslam ülkeleri arasında soğuk duş etkisi yarattı. 3) Ana tema olarak sağlık konusunu seçen Türkiye`nin, dünyanın sayılı antik sağlık merkezlerinden Allianoi`yi baraj suyu altında bırakacağına dair EXPO Genel Sekreterliği`ne gönderilen mektuplar, İtalyanlar tarafından koz olarak kullanıldı. 4) Hem EXPO, hem de Eylül ayındaki BM Güvenlik Konseyi oylaması için çalışan Dışişleri Bakanlığı, lobi faaliyetlerine gereken ağırlığı veremedi. 5) Olimpiyat oyunları, Universiade ve EXPO gibi büyük organizasyonlarda kaptan koltuğuna yerel yönetimler otururken, İzmir`de bu iş "Ankara merkezli" yürütülmeye çalışıldı. Büyükşehir Belediye Başkanlığı uzun süre by-pass edildi. 6) AKP`nin kapatılması talebiyle açılan davaya ilişkin Anayasa Mahkemesi kararının EXPO oylamasından saatler önce açıklanması, kararsız BIE delegelerini olumsuz etkiledi. 7) Türkiye, nüfusları 10 bin ile 200 bin arasında değişen Antiqua and Barbuda, Belize, Comoros, Djibouti, Guinea-Bissau, Kiribati, Nauru, Palau, St. Kitts and Nevis, St. Lucia, St. Vincent and the Grenadies, Tuvalu ve Vanuatu gibi minik ülkeler üzerinde etkili olamadı. Oysa EXPO yarışında 1 milyar 300 bin nüfuslu Çİn`in de, 12 bin nüfuslu Tavalu`nun da "birer oyu" bulunuyordu. 8) Son 6 ay içinde BIE`ye 50`nin üzerinde yeni üye ülke alındı. Bunlar arasında 400 bin dolarlık giriş aidatını bile veremeyecek durumda olan ülkeler, hastane ve okul yapma sözü veren İtalya tarafından kolay ikna edildi. 9) İtalya, az gelişmiş Afrika ülkeleri ile Karayipler, Latin Amerika ve Güney Pasifik ülkelerine "sağlık ve eğitim yardımı" adı altında 50`şer milyon Euro`nun üzerinde destek vaadinde bulundu. 10) 2012 oylamasında, Güney Kore`nin BIE delegelerine KIA ve Hyundai marka araba dağıttığı öne sürülmüştü. 2015 oylamasına da Milano`nun bazı Afrika delegelerine "nakit 25`er bin dolar dağıttığı" iddiaları damgasını vurdu. İtalya büyük ülkeler yerine sayıları daha fazla olan küçük ülkeler üzerine oynadı. 11) Oylama gününe kadar kağıt üstünde 78-80 arasında oyu bulunan İzmir, 31 Mart günü sabahından itibaren İtalyanlar`ın müthiş diplomatik atağı ile geride kaldı. İtalyan Başbakan saat 09.00`dan itibaren üst kattaki bir odada kulis çalışmaları yaparken, Türkiye`nin bakanları genel kurul salonuna ancak öğle saatinde gelebildi. 12) Küresel ısınma karşıtı çalışmalarıyla öne çıkan ABD eski Başkan Yardımcısı Al Gore`un Milano lehine konuşması, genel kurul salonunda ciddi bir etki yarattı. 13) Türkiye`nin EXPO Genel Kurulu`na bir "icra" makamı olan Başbakanlık düzeyinde değil de "temsil" makamı olan Cumhurbaşkanlığı düzeyinde katılımı, verilen sözler konusunda delegeleri yeterince ikna edemedi. 14) İzmir`in EXPO alanı olarak belirlenen İnciraltı`na yapılan "planlama" itirazları ve başlatılan hukuki süreç, BIE yönetiminin kafasını karıştırdı.